Açıklamalı - İçtihatlı

HEKİMİN HUKUKİ SORUMLULUĞU

Battal YILMAZ (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi Tetkik Hâkimi)

Adalet Yayınevi

ÖNSÖZ VE İÇİNDEKİLER

Son yıllarda gerek hekimlerin gündemini, gerekse medya gündemini yoğun bir şekilde meşgul eden bir konu malpraktis tir. Malpraktis kısaca; Hekimin teşhis ve tedavide standart ve belirlenmiş davranış biçimlerinden farklı davranması veya görev ihmali sonucu, hastada geçici sağlık bozulmasından ölüme kadar giden bir değişkenlikte zarara neden olması şeklinde tanımlanmaktadır.

Bir başka tanımla malpraktis, hekimin hastanın standart tedavisini yaparken başarısızlığı, beceri eksikliği ya da ihmali nedeniyle zarar vermesidir. Bunun sonucu ise hekimlerin muayene ve tedaviden doğan zararlı sonuçlardan sorumlu olması anlamına gelmektedir.
Hekimlerin yapmış olduğu uygulamalar nedeniyle yükümlülüklerinin kapsamı ile, hastaların bu konulardaki hak ve yükümlülüklerinin neler olduğunun ele aldığım bu kitabı uygulayıcılara faydalı olacağı düşüncesiyle hazırladım.

• BİRİNCİ BÖLÜM
• GENEL OLARAK
• I. -KAVRAM-1
• II. -TARİHİ GELİŞİM-1
• A. -Tıp Açısından-1
• B. -Hukuk Açısından-2
• III. -TIBBİ MÜDAHALE ŞARTLARI-3
• A. -Tıbbi Müdahalenin, Tıp Mesleğini İcraya Kanunen Yetkili Kişiler Tarafından Gerçekleştirilmesi-3
• 1. -Tıp Fakültesi Mezunu Olmak ve Hekimlik Diplomasına Sahip Olmak-3
• 2. -Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Olmak-3
• 3. -Türk Tabibler Birliğine Kayıt Olmak-4
• 4. -Hekimlik Mesleğinin İcrasına Geçici veya Sürekli Bir Engelin Bulunmaması-4
• a. -Geçici olarak hekimlik mesleğinin icra edilememesi-4
• b. -Sürekli olarak hekimlik mesleğinin icra edilememesi-4
• B. -Tıbbi Müdahalenin Kanunen Öngörülmüş Amaçlara Yönelik Olması-5
• 1. -Teşhis-5
• 2. -Tedavi-5
• 3. -Hastalıktan Korumak-5
• 4. -Nüfus Planlaması-6
• C. -Tıbbi Müdahalenin, Tıp Bilimince Genel Kabul Görmüş İlke ve Kurallara Uygun Olarak Yapılması-6
• D. -Hastanın Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermesi-7
• IV. -KİŞİLİK HAKKININ TIBBİ YARDIM VE ELATMALARDAKİ YERİ-7
• 1. -Kişilik Hakkının Tanımı-7
• 2. -Kişilik Hakkının Niteliği-7
• 3. -Kişilik Hakkının Kazanılması ve Kaybedilmesi-7
• 4. -Kişilik Hakkının Konusu ve Kişisel Değerler-8
• 5. -Hasta Hakları-9
• 6. -Sözleşme Serbestisi-11
• 7. -Sözleşmelere Hakim Olan Belli Başlı Prensipler-11
• İKİNCİ BÖLÜM
• HUKUKİ SORUMLULUK TÜRLERİ
• I. -KUSUR SORUMLULUĞU-13
• II. -SEBEP SORUMLULUĞU-14
• III. -HEKİMİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN SEBEPLERİ-14
• A. -Hekimin Akti Sorumluluğu-14
• 1. -Genel Olarak-14
• 2. -Akdi Sorumluluğun Şartları-14
• a. -Akit-14
• b. -Aktin ihlali-14
• c. -Zarar-14
• d. -Kusur-15
• e. -İlliyet Bağı-15
• B. -Hekimin Akit Dışı Sorumluluğu-15
• 1. -Genel Olarak-15
• 2. -Hekimin Akit Dışı Sorumluluğunun Şartları-15
• a. -Fiil-15
• b. -Hukuka Aykırılık-15
• c. -Zarar-16
• d. -Kusur-16
• e. -İlliyet Bağı-16
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
• HEKİM İLE HASTA ARASINDAKİHUKUKİ İLİŞKİNİN MAHİYETİ
• I. -SÖZLEŞME İLİŞKİSİ-19
• A. -Hizmet Sözleşmesi-19
• B. -İstisna Sözleşmesi-20
• C. -Vekalet Sözleşmesi-20
• a. -Unsurları-20
• D. -Vekaletin İstisna -Eser- ve Hizmet Sözleşmesinden Farkı-26
• a. -Vekalet ve İstisna -Eser--26
• b. -Vekalet ve Hizmet-28
• E. -Sonuç-29
• F. -Özel Durumlar-29
• a. -Özel Hastanelerde Çalışan Doktor ile Hasta Arasındaki Hukuki İlişki-29
• b. -Kamu Hastanelerinde Çalışan Doktor İle Hasta İlişkisinin Hukuki Niteliği-30
• II. -SÖZLEŞMENİN KURULMASI-32
• A. -Genel Olarak-32
• B. -Hukuka Uygun Sözleşmenin Koşulları-32
• 1. -Hastanın Rızası-32
• a. -Rızanın koşulları-34
• aa. -Beyan şekli-34
• bb. -Rızaya ehliyet -34
• cc. -Hastanın aydınlatılması-35
• aaa. -Genel olarak-35
• bbb. -Aydınlatma yükümlülüğünün kapsamı-41
• dd. -Aydınlatma yükümlülüğünün istisnaları-43
• aaa. -Hastanın istememesi-43
• bbb. -Tehlike olasılığının ender olarak gerçekleşmesi-43
• ccc. -Hastanın bilgisinin bulunması-43
• ddd. -Hastanın aydınlatılması ile sağlığı ve yaşamı ciddi bir tehlikeye düşecek ise-43
• eee. -Zorunluluk-44
• fff. -Tıbbi ve insani nedenlerle hastanın aydınlatılmadığı durumlar-46
• ee. -Rızanın konusu-46
• ff. -Rızanın Kapsamı-47
• gg. -Rızanın Zamanı-48
• hh. -Aydınlatma ile yükümlü olanlar-48
• ii. -Aydınlatılacak kişi -49
• jj. -Aydınlatmanın ispatı-49
• 2. -Rızanın Alınmaması veya Aydınlatılmadan Alınmasının Sonuçları-50
• III. -SÖZLEŞME İÇİNDEKİ HEKİMİN BORÇLARI-51
• A. -Sadakat Borcu-51
• B. -Sır saklama Borcu-51
• C. -Özen Borcu-53
• D. -Arşivleme ve Kayıt Tutma Borcu-58
• E. -Tedavinin Yürütülmesi Borcu-59
• 1. -Tedavi Borcunun Amacı-59
• a. -Ötenazi ve ortanazi-60
• b. -Estetik ameliyatları-60
• c. -Deneysel çalışmalar-64
• d. -Cinsel hayat üretim fonksiyonları üzerinde tıbbi elatmalar-64
• aa. -Gebeliğe son verme-64
• bb. -Cinsiyet değişikliği-66
• cc. -Kısırlaştırma-68
• dd. -Yapay dölleme-68
• ee. -Embriyo nakli-69
• ff. -Kan verme-69
• gg. -Hipnotizma-69
• IV. -TIBBİ VEKALET AKTİNİN SONA ERMESİ-69
• A. -Genel Olarak-69
• B. -İfa İle Sona Ermesi-70
• C. -Tıbbi Vekalet Aktinin Azil ve İstifa İle Sona Ermesi-74
• D. -Tıbbi Vekalet Aktinin Ölüm ve Ehliyetsizlik veya İflas ile Sona Ermesi-74
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
• ZARAR ÇEŞİTLERİ
• I. -TIBBİ MÜDAHALELERDEN DOĞAN ZARARLAR-75
• A. -Genel Olarak-75
• B. -Maddi Zararlar-76
• 1. -Tedavi giderleri-76
• 2. -Çalışma gücü kaybı zararları-76
• 3. -Destekten yoksun kalma zararı-77
• 4. -Ölüm nedeniyle diğer maddi zararlar-77
• C. -Manevi Zarar-78
• D. -İlliyet Bağı-80
• BEŞİNCİ BÖLÜM
• KUSUR İNCELEMESİ
• I. -DOKTORUN KUSURUNUN İNCELENMESİ-93
• 1. -Kusur-93
• A. -Unsurları-101
• a. -Bir eylem-101
• b. -Tehlikeli sonucun öngörülebilir ve önlenebilir olması-101
• B. -Kusurun belirlenmesinde ölçü-102
• 2. -Hekimin Kusurunun Derecesi-105
• A. -Kasta Dayalı Kusur-105
• B. -İhmal-106
• C. -Hafif ya da Ağır Kusur-108
• D. -Meslek Hataları-110
• E. -Meslek Hatalarının İspat Edilmesi-113
• F. -Haksız Fiilden Doğan Hukuki İlişki-116
• 1. -Hukuka Aykırılık-116
• 2. -Kusur-116
• 3. -Zarar-116
• 4. -İlliyet Bağı-116
• G. -Hekimin Haksız Fiil Sorumluluğunda Yardımcı Personelin Sorumluluğu-117
• H. -Hekimin Sorumluluktan Kurtulma Şartını Öngörmesi-120
• I. -Hekimin Seçtiği Yardımcının Kusurundan Sorumluluğu-123
• J. -Hekimin Vekaletsiz İş Görmesi ve Bundan Doğan Sorumlulukları-123
• 1. -Hekimin Vekaletsiz İş gördüğü Durumlar-123
• a. -Acil durumlar-123
• b. -Ameliyatın genişletilmesi durumu-123
• c. -Hekimin vekaletsiz tıbbi müdahale sorumluluğu-124
• d. -Hekimin umulmayan halden sorumluluğu-124
• e. -Hekimin tıbbi ihtilat ya da komplikasyonlardan sorumluluğu-125
• f. -Tanı kusurları-127
• g. -Tedavi kusurları-130
• aa. -Araç ve metod seçiminde kusur-130
• bb. -Tıp kurallarının uygulamasında kusur-135
• cc. -Durum ve koşulların gerektirdiği özen yükümlülüğü kusurları-136
• dd. -Beceri kusurları-146
• K. -Özel Sorumluluk Durumları-147
• 1. -Hekimin Kusursuz Sorumluluğu-147
• 2. -Hekimin İlaç Kullanılmasından Sorumluluğu-168
• 3. -Hekimin Çalıştırana Karşı Sorumluluğu-169
• ALTINCI BÖLÜM
• SAĞLIK KURUMLARININ SORUMLULUĞU
• I. -ÖZEL HASTAHANE SORUMLULUĞU-171
• 1. -Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi-175
• 2. -Bölünmüş Hastaneye Kabul Sözleşmesi-175
• 3. -Hekimlik Sözleşmesi İlaveli Tam Hastaneye Kabul Sözleşmesi-175
• II. -KAMU HASTANELERİNDE YAPILAN TIBBİ TEDAVİ VE GİRİŞİMLERDEN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK-176
• III. -TIBBİ MÜDAHALE YAPAN EKİP ÇALIŞMASINDA SORUMLULUK-183
• YEDİNCİ BÖLÜM
• HUKUKİ SORUMLULUĞUN SONUÇLARI
• I. -HEKİMİN SORUMLULUĞUNU KALDIRAN VE AZALTAN DURUMLAR-185
• 1. -Sorumsuzluk Anlaşması-185
• 2. -Hastanın Rızasının Sorumluluğa Etkisi-185
• 3. -Çaresizlik Durumu-186
• 4. -Tazminat Kapsamına Etkili Eylem ve Olgular-187
• 5. -Tıbbi Eylemlerden Doğan Zararlar İçin Sorumluluk Sigortası-194
• II. -TAZMİNAT DAVALARINDA TARAFLAR-195
• 1. -Davacı-195
• 2. -Davalı-195
• III. -GÖREV VE YETKİ-195
• IV. -KANITLAR-212
• 1. -Çeşitleri-212
• 2. -Kanıtlama Yükü-215
• 3. -Bilirkişi İncelemesi-219
• V. -HUKUKİ SORUMLULUĞUN SONUÇLARI-232
• 1. -Maddi Tazminat-232
• A. -Ölüm Halinde Tazminat-232
• a. -Destek kavramı-233
• b. -Bakım gücü-233
• c. -Bakım ihtiyacı-233
• B. -Cismani Zarar Halinde Tazminat-233
• a. -Tedavi giderleri-233
• b. -Çalışma gücü kaybı zararları-235
• 2. -Manevi Tazminat-235
• VI. -ZAMANAŞIMI VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE-251
• -Türkiye Cumhuriyeti Anayasası-257
• -Borçlar Kanunu-261
• -Türk Medeni Kanunu-289
• -Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu-293
• -Umumi Hıfzıssıhha Kanunu-307
• -Sıtma ve Frengi İlaçları İçin Kanun-365
• -Kalıtsal Hastalıklarla Mücadele Kanunu-367
• -Kan ve Kan Ürünleri Kanunu-369
• -Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun-373
• -Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun -379
• -Türk Tabipleri Birliği Kanunu-401
• -Nüfus Planlaması Hakkında Kanun-423
• -Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun-429
• -Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun-441
• -Hususi Hastaneler Kanunu-445
• -Tıpta Uzmanlık Tüzüğü-455
• -Hasta Hakları Yönetmeliği-475
• -Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi-491
• -İnsan Hakları - Avrupa Hasta Hakları Bildirgesi-501

KAYNAKLAR-507